Pure plantenkracht: wat zijn etherische oliën?

Bij Kneipp staat de kracht van planten centraal. Daarom gebruiken we in onze producten pure etherische oliën en andere oliën en extracten van plantaardige oorsprong. Maar wat is het verschil tussen natuurlijke oliën en etherische oliën? En wat is hun werking in bad- en doucheproducten, lichaamsverzorgingsproducten en lekkere geurtjes voor in huis?

Wat zijn etherische oliën?

In zijn oorspronkelijke betekenis staat het woord "etherisch" voor "het hemelse".  Etherisch betekent ook spiritueel of vluchtig. Etherische oliën zijn dus vluchtige stoffen. En vluchtig betekent dat ze snel verdampen in de lucht.

Etherische oliën worden voornamelijk gehaald uit de bladeren, bloemen, zaden en vruchten van planten en bomen. Ze zijn een essentieel geurend bestanddeel van de plant en helpen de plant onder meer insecten aantrekken of parasieten afweren.

Hoe worden etherische oliën verkregen?

Om ze te gebruiken in cosmetische producten worden de etherische oliën verkregen door waterdampdestillatie van delen van planten zoals bladeren en bloemen - bijvoorbeeld pijnbomen en lavendel. In sommige planten wordt de olie ook verkregen door het persen van delen van de plant. Dit proces wordt bijvoorbeeld gebruikt voor de sinaasappel en bergamot.

Welke etherische oliën zijn er?

De bekendste etherische oliën zijn o.a. eucalyptus, tea tree, rozemarijn, lavendel, munt, neroli, litsea cubeba, citroen en sinaasappel.

Etherische oliën kunnen ook worden gewonnen uit kruidenplanten zoals kamille, roos, cipres, salie, sandelhout, tijm, jeneverbes, gember, pijnbomen en nog veel meer.

Wat doen etherische oliën?

Etherische oliën hebben een sterke geur. De geur heeft - zelfs zonder dat we ons daarvan bewust zijn - een effect op ons gevoel en onze gemoedstoestand. Als je deze oliën bewust gaat toepassen spreek je van aromatherapie. Aromatherapeuten zijn gespecialiseerd in het toepassen van etherische oliën voor verschillende doeleinden. Maar aromatherapie is niet alleen voor therapeuten weggelegd. Het is voor iedereen. Want zo lang je de oliën niet inneemt en ze gebruikt volgens de gebruiksaanwijzing kan iedereen profiteren van het positieve effect.

Bij Kneipp maken we graag gebruik van de aromatherapeutische werking van etherische oliën in onze producten. Afhankelijk van het gewenste effect gebruiken we natuurlijke etherische oliën voor verschillende doeleinden. Bijvoorbeeld de oliën van patchouli, sandelhout en lavendel voor ontspanning, de oliën van mandarijn en sinaasappel voor vreugde en de oliën van munt, eucalyptus en rozemarijn voor nieuwe energie.

Hoe werken geuren? Aromacologie van Kneipp

Er zijn nauwelijks twee planten die dezelfde geur hebben en we kunnen er van uitgaan dat elke plant een unieke werking heeft.

Sebastian Kneipp

Wat is het verschil tussen etherische oliën en vette plantenoliën?

Als het gaat om natuurlijke oliën dan kun je deze in 2 groepen onderverdelen; de vette plantenoliën en de etherische oliën. Veel vette plantenoliën ken je waarschijnlijk al. Dat zijn de oliën die we ook in de keuken regelmatig gebruiken of die gebruikt worden voor huidverzorging en massages. Te denken aan olijfolie, zonnebloemolie, amandelolie, jojobaolie, koolzaadolie etcetera. Deze oliën hebben een zwakke geur of zjin bijna reukloos. Ze wel rijk aan gezonde stofjes en essentiële vetzuren. Ze zijn daarom zo ideaal als basisolie in huidverzorging.

Lees hier meer over natuurlijke oliën in huidverzorging

DIY: Maak je eigen etherische olie!

Wil je zelf graag experimenteren en zelf proberen hoe je een etherische olie uit een plant kunt halen? Lees het hier met onze DOY (do it yourself) etherische oliën.

Waar komen etherische oliën vandaan?

Waaruit en hoe win je essentiële oliën? In de regel zijn deze heilzame geurende oliën afkomstig van de bladeren, wortels of bloemen van de planten. Met een paar bezuinigingen in intensiteit en zuiverheid kun je zelf essentiële oliën maken. 

Ingrediënten en gereedschappen voor de productie van etherische oliën

Er zijn talloze planten die geschikt zijn voor de productie van etherische oliën in huis. Dus waarom pluk je geen jeneverbes op je volgende wandeling door het bos of oogst je geen munt en basilicum op je eigen balkon? Etherische bloemenoliën van lavendel, goudsbloem of kamille zijn ook bijzonder heilzaam en veelzijdig. De ingrediënten zijn overal om ons heen te vinden, ze moeten alleen nog ontdekt worden.

Elke plant heeft verschillende processen en oplosmiddelen nodig om zijn geur te extraheren. Stoomdestillatie is een beproefd maar ook wat complexer proces. Het goede nieuws is dat je niet per se een dure distilleermachine nodig hebt. De eenvoudigere methode om zelf etherische oliën te produceren is maceratie: als alcoholisch extract of als olie-extract. In combinatie met gedistilleerd van wijn, een andere alcohol of plantaardige oliën is de zelfproductie van etherische oliën vrij eenvoudig. Het is belangrijk dat de gebruikte plantaardige ingrediënten biologisch geteeld zijn en niet in contact zijn geweest met pesticiden of schadelijke stoffen. 

Etherische oliën maken door middel van extractie

Etherische oliën kunnen worden ge-extraheerd in een zo geurneutraal mogelijke basisolie (bijvoorbeeld zonnebloemolie, jojoba-olie of koolzaadolie). Dit kan bijvoorbeeld met behulp van een glazen potje en een koffiefilter. Zo zijn bijvoorbeeld arnica, calendula, kamille, citroenmelisse, lavendel en madeliefjes geschikt om in olie op te lossen.

Je kunt de oliën koud en warm extraheren. Koude extractie is milder, maar duurt vrij lang met enkele weken rust; warme extractie daarentegen gaat sneller en heeft ook een mooi effect.

Stap 1: Maak de bloemen, bladeren of schors schoon, verwijder eventuele verwelkte delen en plaats ze vervolgens in gelijke delen in de conserveringspot. De beste manier om de geuren van de planten te extraheren is om ze vooraf een beetje tussen je handpalmen te wrijven.

Stap 2: Giet ongeveer 200 ml basisolie op de planten (zodat de plantendelen volledig bedekt zijn met olie) en sluit de pot.

Stap 3: Zet de pot in een licht sudderend waterbadje en laat het ongeveer 60 minuten weken (afhankelijk van de hoeveelheid en de plant).

Stap 4: Koel het mengsel zachtjes af en laat het minimaal 2-3 dagen rusten voordat het door de filter- of notenmelkzak in een schone bak gaat. Let op: Tijdens de maceratie met verse delen van de plant kan er gemakkelijk schimmel ontstaan. Houd daarom het mengsel goed in de gaten tijdens de rustperiode.

Hoe kun je etherische olie het beste bewaren?

Donkere glazen flessen zoals bruine apothekersflessen zijn de ideale opslagplaats voor etherische oliën, omdat ze de natuurlijke ingrediënten behouden en beschermen tegen licht.

Het is het beste om zelfgemaakte etherische oliën op een donkere plaats en hermetisch afgesloten op te slaan. De houdbaarheidstermijn is meestal gebaseerd op de vervaldatum van de plantaardige olie die in de maceratie wordt gebruikt.

Geuren zijn de gevoelens van bloemen.

Hendrik Hendrik

Tip: een geschenk voor jou en je dierbaren

Zelfgemaakte aromastaafjes zijn praktisch voor op reis of een leuk cadeau.

Giet de geproduceerde geurolie gewoon in een klein flesje met een roll-on dop en de natuurlijke oppepper of kalmerende slaaphulp is klaar! 

Dit vind je misschien ook interessant:

Wat hebben geuren te maken met de producten van Kneipp en wat is het effect van...

Geuren van Kneipp

Een bad zonder lavendel was ondenkbaar in het oude Rome. Niet zonder reden...

De lavendel in de planten-en kruidengids
Wissenswertes zur Bergamotte

De citrusvrucht is niet per se een van de schoonheidskoninginnen van de...

De bergamot in de planten- en kruidengids
Wie beeinflussen Düfte unser Leben?

Wat doet een geur met ons? En hoe beïnvloeden geuren ons leven? Leer meer over...

Geuren maken ons leven belangrijk