Close-up van een hand die op een schouder rust, in de zon.

Alles over de oorzaak, verschillen en behandelingsmogelijkheden

Pigmentstoornissen

Pigmentstoornissen behoren tot de meest voorkomende huidveranderingen en kunnen in vele vormen voorkomen. Hieronder vallen bijvoorbeeld ouderdomsvlekken, puistjesvlekken, sproeten of melasma. Melasma is een vorm van pigmentstoornis die zich uit in bruine vlekken of verkleuringen op de huid, meestal in het gezicht. Het gaat vaak gepaard met hormonale veranderingen en komt daarom vaak voor bij vrouwen.

Pigmentstoornissen komen veel voor. Terwijl sommige mensen hun pigmentvlekken of huidveranderingen accepteren als onderdeel van hun natuurlijke schoonheid, ervaren anderen ze als storend en belastend. We leggen uit wat er te weten valt over hyperpigmentatie en wat je, indien gewenst, eraan kunt doen.

Close-up van een huid met moedervlekken.

Wat zijn pigmentstoornissen?

Pigmentstoornissen zijn veranderingen in de huidskleur die worden veroorzaakt door een ongelijkmatige verdeling van het huidpigment melanine. Dit pigment wordt aangemaakt door speciale huidcellen, de zogenaamde melanocyten, en bepaalt de kleur van de huid, het haar en de ogen.

De pigmentatie kan variëren als gevolg van een overproductie of onderproductie van melanine, wat leidt tot donkere of lichte vlekken op de huid. Een overproductie manifesteert zich op de huid als een vlakke, lichtbruine tot zwarte vlek in verschillende vormen en groottes, ook wel hyperpigmentatie genoemd. Minder melanine daarentegen laat de huid lichter lijken en er ontstaan witte vlekken, een hypopigmentatie.

Deze verschillen in pigmentatie kunnen er bij verschillende huidtypes anders uitzien en variëren in intensiteit en verspreiding.

Oorzaken van pigmentstoornissen

Bepaalde pigmentafwijkingen, zoals sproeten, zijn erfelijk en treden vaak al op jonge leeftijd op. Mensen met een genetische aanleg ontwikkelen vaker pigmentveranderingen.

Bovendien stimuleren UVA- en UVB-stralen de melanineproductie en leiden bij overmatige blootstelling aan de zon vaak tot een ongelijkmatige verdeling van de kleurstof en pigmentvlekken. Dit komt vooral voor bij een lichte huid en wordt extra versterkt door zonnebrand.

Een andere mogelijke oorzaak zijn hormonale veranderingen. Een zwangerschap, hormonale anticonceptiemiddelen en de menopauze kunnen pigmentstoornissen zoals melasma veroorzaken. Ook schildklieraandoeningen bevorderen dergelijke veranderingen.

Ook bepaalde ziekten en medicijnen kunnen pigmentstoornissen veroorzaken of verergeren. Zo kan de auto-immuunziekte vitiligo leiden tot de vorming van witte vlekken op de huid, terwijl bepaalde medicijnen, bijvoorbeeld chemotherapie of antibiotica, de huid gevoeliger maken voor zonlicht en pigmentstoornissen bevorderen.

Hoe ziet een pigmentstoornis eruit?

Een pigmentstoornis kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van het type:

Overproductie van melanine (hyperpigmentatie): een verhoogde afgifte van de pigmentstof leidt tot donkere vlekken die kunnen voorkomen op plaatsen die aan de zon worden blootgesteld, zoals het gezicht en de handen.
Te weinig melanine (hypopigmentatie): hierdoor ontstaat een lichte plek op de huid.
Volledig verlies van melanine (depigmentatie): Bij volledig pigmentverlies blijven er vrijwel kleurloze, witte huidplekken over, die bijzonder gevoelig zijn voor zonlicht.

Pigmentstoornissen kunnen zich bijvoorbeeld als volgt manifesteren:

Moedervlekken en levervlekken: Ook bekend als "melanocytaire naevi“, zijn dit vaak erfelijke, donkere huidvlekken die ontstaan als ophopingen van pigmentrijke cellen. In sommige families komen ze op dezelfde plaatsen voor.
Acnevlekken: Na ontstekingsziekten van de huid, zoals acne, blijft vaak een post-inflammatoire hyperpigmentatie achter. De donkere vlekken worden meestal zichtbaar nadat de huid is genezen.
Ouderdomsvlekken: Deze kleine, bruinachtige vlekjes komen vooral voor op door de zon beschadigde plekken, zoals het gezicht en de handen. Ze worden op oudere leeftijd bevorderd door zonnestraling.
Sproeten: Deze ontstaan voornamelijk door blootstelling aan zonlicht, wat de kleurintensiteit ervan nog versterkt. De aanleg hiervoor is genetisch bepaald en wordt veroorzaakt door een mutatie in een bepaald gen.
Melasma (zwangerschapsmasker): Dit zijn donkere, uitgestrekte vlekken met onregelmatige randen die vaak in het gezicht of op de armen voorkomen. Deze vorm treedt vaak op bij hormonale veranderingen, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap, en wordt versterkt door UV-straling.

Een blonde vrouw lacht stralend naar de camera. Op haar gezicht zijn de schaduwen van planten te zien.

Wat helpt bij pigmentstoornissen?

Mogelijke behandelingen voor pigmentvlekken

Pigmentafwijkingen zoals moedervlekken, levervlekken, ouderdomsvlekken of melasma zijn meestal onschadelijke huidveranderingen en vereisen doorgaans geen behandeling.

Aangezien pigmentafwijkingen echter heel verschillende oorzaken kunnen hebben, is het bij twijfel raadzaam om een dermatoloog te raadplegen. Het is namelijk belangrijk om pigmentveranderingen te onderscheiden van andere huidafwijkingen, zoals moedervlekken of mogelijke tekenen van huidkanker.

Om de huid te beschermen, vooral bij pigmentvlekken, zijn zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor en beschermende kleding essentieel.

Daarnaast zijn er speciale verzorgingsproducten tegen hyperpigmentatie, waarvan de werkzame stoffen donkere pigmentvlekken gericht kunnen verminderen. Voor diepere pigmentstoornissen kunnen cosmetische en dermatologische behandelingen, zoals lasertherapie, effectief zijn.

Preventie van pigmentvlekken

Er zijn een aantal maatregelen waarmee u pigmentvlekken kunt voorkomen:

Zonnebescherming: De belangrijkste stap om pigmentstoornissen te voorkomen is consequente bescherming tegen de zon. Zonlicht is de belangrijkste factor die pigmentveranderingen bevordert. Daarom moet men dagelijks een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor (minimaal SPF 30) aanbrengen – ook bij bewolkte hemel.
Beschermende kleding: Hoeden, zonnebrillen en UV-beschermende kleding zijn eveneens effectieve maatregelen om de huid tegen UV-straling te beschermen en het ontstaan van pigmentvlekken te voorkomen.
Huidverzorging: De juiste verzorging kan helpen om de huidbarrière te versterken en de natuurlijke pigmentatie te ondersteunen. Hydraterende crèmes helpen de huid gezond en veerkrachtig te houden.
Regelmatige huidcontroles: Zelfonderzoek en regelmatige huidcontroles bij de dermatoloog zijn belangrijk om veranderingen in een vroeg stadium op te sporen. Als er nieuwe pigmentvlekken ontstaan of bestaande vlekken veranderen, is het raadzaam om dit medisch te laten onderzoeken.

De gezondheidsgerelateerde informatie op deze website is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vormt geen vervanging voor professioneel advies van een arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. De inhoud vormt geen reclame, medisch advies, diagnose of behandeling. Raadpleeg altijd je arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener als je vragen hebt over een medische aandoening of voordat je wijzigingen aanbrengt in je voeding, medicatie, trainingsprogramma of levensstijl. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor schade die voortvloeit uit het gebruik van de verstrekte informatie.

Dit zou je ook kunnen interesseren: