Adaptogenen als natuurlijke hulp bij stress

Een plant is toch gewoon een plant, en een schimmel gewoon een schimmel? Onze grondlegger Sebastian Kneipp zou het daar totaal niet mee eens zijn. Hij zei: “Voor alles is er een kruid!”

Brandnetel om de stofwisseling te stimuleren, valeriaan om ’s avonds beter te slapen of arnica bij stijve spieren: al in de 19e eeuw vertrouwde Kneipp op de kracht van de natuur. De genezer, die bekend werd als kruidenexpert, zag hoe planten het lichaam kunnen ondersteunen. Tot op de dag van vandaag profiteren wij van zijn kennis over geneeskrachtige planten en hun veelzijdige eigenschappen.

In dat licht beleven zogenaamde adaptogenen – planten die het lichaam helpen om beter om te gaan met stress en balans te ondersteunen – een duidelijke comeback. Maar wat zit er nu écht achter deze trend? Wij zochten het voor je uit…

Terug naar balans:

Infographic over de voordelen van adaptogene planten.

Zo beïnvloeden adaptogenen het lichaam en de geest

Adaptogenen zijn biologisch actieve plantenstoffen die voorkomen in geneeskrachtige planten, kruiden, paddenstoelen en bessen (daarom worden ze vaak adaptogene planten genoemd). Ze zijn vooral waardevol wanneer we onder stress staan, dus wanneer ons lichaam meer van het stresshormoon cortisol aanmaakt. Blijft het cortisolniveau langdurig verhoogd, dan kan dit een negatieve invloed hebben op ons welzijn.

Precies daar komen adaptogenen in beeld, met hun vermogen om de afgifte van cortisol te helpen reguleren. Met andere woorden: ze ondersteunen het lichaam om beter met stress om te gaan en zich aan te passen aan uitdagende situaties – vandaar de naam adaptogeen, afgeleid van het Latijnse adaptare, wat ‘aanpassen’ betekent.

De belangrijkste feiten:

Turmeric lies next to a bowl of turmeric powder.

Wat de wetenschap weet over de werking van adaptogenen

Onderzoekers van over de hele wereld doen al jarenlang onderzoek naar wat adaptogenen voor lichaam en geest kunnen betekenen. Veel van de traditionele toepassingen zijn inmiddels wetenschappelijk onderbouwd.

Zo liet een klinische studie uit 1989 zien dat kurkuma aanzienlijke verlichting kan bieden bij mensen met het prikkelbare darm syndroom – een aandoening die vaak samenhangt met stress¹. In een studie uit 2012 kregen volwassen patiënten met stressklachten een speciaal extract van rozenwortel (Rhodiola rosea). Al na drie dagen behandeling ervoeren de deelnemers duidelijke verbeteringen, onder andere op het gebied van vermoeidheid, concentratieproblemen en prikkelbaarheid².

Elk werkt op zijn eigen manier:

Van ashwagandha tot ginseng – welke plant doet wat?

Van ashwagandha tot ginseng – welke plant doet wat? Minder stress, meer energie en mentale balans: adaptogenen lijken echt bijzondere ondersteunende eigenschappen te hebben. Eigenschappen waar ons lichaam en onze geest in het moderne dagelijks leven vaak goed gebruik van kunnen maken. Denk aan deadlines en to-do’s, flexibele werktijden en vrije tijd – en alle onzichtbare mentale belasting die daarbij komt kijken.

En natuurlijk moet de zoektocht naar de juiste geneeskrachtige planten zelf geen extra stress opleveren. Daarom hebben we de belangrijkste adaptogenen hier overzichtelijk voor je op een rij gezet.

Image of ashwagandha roots on a green background with signature: ASHWAGANDHA..

Ashwagandha – de slaapbes

Ashwagandha (Withania somnifera), ook wel slaapbes of winterkers genoemd, is een adaptogene plant die vooral wordt gebruikt in de Ayurvedische geneeskunde. De balancerende eigenschappen zouden helpen om stress te verminderen, de slaapkwaliteit te verbeteren en de mentale helderheid te bevorderen.

De ideale plant voor iedereen die in het dagelijks leven behoefte heeft aan kleine momenten van innerlijke rust.

Image of roseroot on a green background with caption: ROSENWURZ.

Rozewortel – de gouden wortel

Rozewortel (Rhodiola rosea), ook wel de gouden wortel genoemd, komt oorspronkelijk uit de koude gebieden van Europa en Azië en heeft een lange geschiedenis in de traditionele geneeskunde.

De activerende eigenschappen van rhodiola kunnen het lichaam ondersteunen bij fysieke inspanning. Daarnaast kan het bijdragen aan mentale prestaties en helpen om beter met stress om te gaan.

Image of ginseng on a green background with caption; GINSENG

Ginseng – de wortel van onsterfelijkheid

Ginseng (Panax ginseng) is een echte klassieker onder de adaptogene planten. De wortel wordt al eeuwenlang gewaardeerd binnen de traditionele Chinese geneeskunde. Panax ginseng staat erom bekend het uithoudingsvermogen te ondersteunen, en zou daarnaast een positieve invloed hebben op het concentratievermogen en het immuunsysteem van het lichaam.

Picture of Maca on green background with caption MACA.

Maca – een krachtbron uit de Andes

Maca (Lepidium meyenii / Lepidium peruvianum) groeit hoog in de Peruaanse Andes en staat ook wel bekend als Peruaanse ginseng. Als natuurlijke energiegever en stemmingsbooster ondersteunt deze plant de vitaliteit van het lichaam. Daarnaast kan maca bijdragen aan een positief effect op het libido en de hormonale balans.

Picture of turmeric on a green background with caption: KURKUMA.

Kurkuma – de gele wortel

Kurkuma (Curcuma longa) kennen veel mensen als keukenkruid, maar ook als het hoofdingrediënt van de populaire “golden milk”. De werkzame stof curcumine in de wortel wordt gewaardeerd om zijn antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen en kan, als onderdeel van een gezonde voeding, het immuunsysteem van het lichaam ondersteunen.

Heet of koud - thee of smoothie ...:

Teacup stands on a white table next to a vase.

Hier gaan genot en effect hand in hand

“Vandaag hebben we adaptogenen!” Dat klinkt misschien minder verleidelijk dan een stuk aardbeientaart met slagroom… Maar in werkelijkheid zijn er verrassend veel smakelijke manieren om adaptogenen in je dagelijkse routine te verwerken en zo van hun eigenschappen te profiteren.

Zo kun je bijvoorbeeld genieten van een rustgevende kop thee. Vooral ashwagandha en Rhodiola rosea (rozewortel) vind je in veel theemelanges. Ashwagandha-thee is door het kalmerende effect juist heel geschikt voor de avond.

Ben je meer een smoothie-liefhebber? Dan kun je eindeloos variëren door adaptogene planten toe te voegen aan je favoriete recept. Er zijn vrijwel geen grenzen aan je creativiteit.

En voor wie graag kookt om te ontspannen: ook in de keuken kun je met deze geneeskrachtige planten aan de slag. Naast de bekende kurkuma past bijvoorbeeld ginseng verrassend goed in verschillende soepen.