Longevity

De term is afgeleid van het Latijnse ‘longaevitas’ – en betekent letterlijk: een lang leven. Het gaat daarbij echter allang niet meer alleen om het aantal levensjaren, maar om de kwaliteit van die jaren. Gezond ouder worden, lichamelijk en geestelijk actief blijven, je goed in je vel voelen – dat alles maakt tegenwoordig deel uit van de moderne definitie van longevity.

Wetenschappers spreken hier van de zogenaamde „healthspan“ – dat wil zeggen de periode in het leven waarin we niet alleen leven, maar ook gezond, actief en zelfstandig zijn. Op dit punt wordt het spannend, want dan rijst natuurlijk een heel praktische vraag: Hoe kun je de periode waarin je je lichamelijk en geestelijk goed voelt, positief beïnvloeden? Het goede nieuws: je hoeft geen moleculair bioloog of biohacker te zijn om je leven vitaler te maken en op een lang leven te richten.

Een lang leven is geen lifestylebelofte die is gebaseerd op uiterlijke idealen – en al helemaal geen wedstrijd waarbij het erom gaat er 30 jaar jonger uit te zien dan je in werkelijkheid bent. Wie dit onderwerp reduceert tot zelfoptimalisatie of onthouding, ziet over het hoofd waar het eigenlijk om gaat.

Achter het begrip schuilt namelijk veel meer dan alleen de wens om lang te leven. Het gaat vooral om de vraag hoe we oud worden – met welke kracht, helderheid en levenskwaliteit. Het gaat dus niet alleen om het bereiken van een hoge leeftijd op zich, maar om het vermogen om het leven tot op hoge leeftijd actief, zelfstandig en gezond in te vullen. Dat vereist geen drastische veranderingen of spectaculaire maatregelen, want vaak zit het verschil in de details: in bewustere keuzes, een fijner gevoel voor het eigen lichaam – en in de bereidheid om goed voor jezelf te zorgen, zonder daarbij dogmatisch te worden.

Longevity is daarom niet zozeer een doel dat je op een gegeven moment bereikt, maar veeleer een houding die tot uiting komt in het dagelijks leven – in vele kleine, vaak onopvallende momenten van zorg en verantwoordelijkheid voor het eigen leven.

Regelmatige lichaamsbeweging houdt niet alleen spieren en gewrichten in vorm, maar heeft ook invloed op ons humeur, ons geheugen en zelfs de veroudering van onze cellen. Matige lichaamsbeweging – zoals stevig wandelen, fietsen, zwemmen of tuinieren – is vaak al voldoende om de levenskwaliteit op de lange termijn te verbeteren. Belangrijk daarbij is: lichaamsbeweging moet uitdagend zijn, maar niet te zwaar!

Wat voeding betreft, adviseert het onderzoek naar een lang leven: veel plantaardig, weinig bewerkt, kleurrijk, vezelrijk en zoveel mogelijk seizoensgebonden. Dat komt opmerkelijk goed overeen met de principes van een natuurlijke, op Kneipp gebaseerde keuken.

Goed om te weten: ook intermitterend vasten, waarover inmiddels veel wordt gesproken, komt in grote lijnen overeen met wat Kneipp onder „matigheid“ verstond – niet voortdurend eten, niet te veel eten, maar het lichaam ook af en toe de tijd geven om te herstellen. Een evenwichtige voeding is daarbij veel meer dan louter energieaanvoer: het kan ontstekingen voorkomen, de celgezondheid bevorderen en het verouderingsproces positief beïnvloeden. Centraal staan voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitamines, mineralen en zogenaamde secundaire plantstoffen – zoals groene bladgroenten, peulvruchten, bessen, noten en zaden.

Ook voedingssupplementen kunnen een ondersteunende rol spelen in de longevity-voeding – bijvoorbeeld wanneer het dagelijks leven een perfecte voorziening bemoeilijkt of wanneer er individuele behoeften zijn. De nadruk ligt hier vooral op micronutriënten die de celregeneratie, het immuunsysteem en de stofwisselingsprocessen positief beïnvloeden: vitamine D, omega-3-vetzuren, co-enzym Q10, magnesium, B-vitamines, resveratrol en spermidine.

Kruiden en geneeskrachtige planten maken al duizenden jaren deel uit van het leven van de mens. In het moderne onderzoek naar een lang leven staan secundaire plantstoffen, adaptogenen en fytostoffen weer in de schijnwerpers – precies datgene waar ook Kneipp op vertrouwde.

Planten zoals rozemarijn, lavendel, sint-janskruid of teunisbloem zijn tegenwoordig niet alleen populair als thee of badtoevoeging, maar maken ook deel uit van functionele verzorgingsproducten – bijvoorbeeld om de huid te kalmeren, te regenereren of een goede nachtrust te bevorderen.

Misschien wel de belangrijkste factor voor gezondheid op de lange termijn en tegelijkertijd de moeilijkst te vatten – want wie zich voortdurend gestrest, overbelast of uit balans voelt, wordt ook lichamelijk sneller ‘oud’. Chronische stress, slecht slapen en voortdurende emotionele spanning behoren tot de grootste remmen op een lang leven.

Kneipp wist dit – en adviseerde al in zijn tijd eenvoudige, maar effectieve manieren om voor jezelf te zorgen: wandelingen in de natuur, bewuste pauzes, regelmatige ritmes, tijd voor jezelf. Tegenwoordig noemt men dat ‘mindfulness ’; Kneipp sprak destijds gewoon over maat, orde en een gezond levensritme.