Ontdek de voordelen

De voordelen van de sauna voor lichaam en geest

Stel dat iemand nog nooit van een sauna had gehoord – hij of zij zou er waarschijnlijk nogal ongelovig bij staan: Daar zitten naakte mensen vrijwillig huid op huid in een ruimte van zo’n 90 graden en wapperen met takjes of handdoeken om zich na 15 minuten, badend in het zweet, weer af te koelen. En dan nog een keer … en nog een keer … en het liefst meerdere keren per week. Maar eerlijk gezegd: met zo’n 26 miljoen saunagangers in Duitsland¹ is dit onderwerp voor de meesten waarschijnlijk niet zomaar ‘hete lucht’. En dat is maar goed ook! Want als het op de juiste manier wordt gedaan, kan sauneren veel positieve effecten hebben op het welzijn, de gezondheid en het lichaam.

Een vrouw in een handdoek ligt te ontspannen in de sauna.

Dit gebeurt er in ons lichaam als we naar de sauna gaan

Het lijdt geen twijfel: in een sauna heersen uitzonderlijke omstandigheden. En daar moet ons lichaam op reageren wanneer we het tijdens een saunabezoek uit zijn comfortzone van 37 graden halen (de normale lichaamstemperatuur stijgt namelijk met één tot twee graden in de 80 – 100 graden hete saunalucht): Nu doet ons organisme er alles aan om de normale temperatuur te herstellen – door de bloedvaten te verwijden, het hart sneller te laten kloppen en overvloedig zweet te produceren. Ook het afkoelen na de hitte betekent werk voor het lichaam, omdat de verwijdde bloedvaten zich nu binnen korte tijd weer samentrekken; hierdoor wordt een grotere hoeveelheid bloed naar het centrum van het lichaam verplaatst.

Zweet met resultaat: zo gezond kan regelmatig naar de sauna gaan zijn

Het hart klopt sneller, onze huid is nat van het zweet … dat klinkt verdacht veel als sporten. En net als matige sportbeoefening kunnen ook saunabezoeken in veel opzichten een positief effect hebben op onze gezondheid – van een betere doorbloeding tot het versterken van het afweersysteem.

Goed gezweet – goed beschermd: hoe de huid profiteert van een saunabezoek

Het is bekend dat onze huid nogal eerlijk is. En zo verbergt ze ook het effect van een saunabezoek niet: door de verhoogde doorbloeding wordt ze lichtjes rood naarmate we langer in de hitte verblijven, ze opent haar poriën en scheidt tijdens een saunabezoek met drie rondes ongeveer een halve liter tot een liter vocht af. Het mooie is: deze behandeling is heel gezond voor de huid. Zoals onderzoekers hebben ontdekt, versterken regelmatige saunabezoeken de barrièrefunctie van ons grootste orgaan; tegelijkertijd kon de huid van de deelnemers aan het onderzoek meer vocht vasthouden en werden de regeneratieprocessen van de huid versneld² .

Is de sauna dus hetzelfde als huidverzorging?

Absoluut ja – maar er is een duidelijk maar: wie na het zweten zeep of andere producten met een te hoge pH-waarde gebruikt om te douchen, tast de pas versterkte huidbarrière meteen weer aan. Hier volstaat gewoon water volledig voor de verzorging. Tot slot kan het saunabezoek worden afgerond met het gebruik van geschikte verzorgingsproducten. Producten met plantaardige oliën zijn ideaal voor de huidverzorging: deze bevatten huidachtige lipiden die in de huidbarrière worden opgenomen en daar, vanwege hun gelijkenis met de eigen lipiden van de huid, optimaal kunnen worden benut.

Na de sauna

Douchen of niet douchen? Warm of koud? Of iets daar tussenin?

Nu we het toch over douchen hebben: moet je na elk saunabezoek onder of in het water gaan? Eén ding kan ik je alvast zeggen: het beroemde ijsbad of de ijskoude douche kan ik met name ongetrainde personen of mensen met onderliggende aandoeningen alleen maar afraden. Het plotselinge extreme temperatuurverschil vormt namelijk een enorme belasting voor de bloedsomloop. Het is veel verstandiger (overigens ook in het algemeen) om eerst een paar minuten in de frisse lucht door te brengen. De douche daarna mag dan gerust slechts een beetje koel of zelfs lauw zijn; zo kan de door het zweten opgezwollen bovenste hoornlaag van de huid op milde wijze worden gereinigd.

De basisregels van de Kneipp-sauna:

Wat mag, wat moet, wat kan … en wat niet? Ook al gaat het er in de saunawereld doorgaans vrij ongecompliceerd aan toe, zijn er toch een aantal dingen die elke saunagast zou moeten weten – of je nu een beginner bent of een doorgewinterde saunaganger …

Douchen voor de eerste saunabeurt – ja of nee?

Ons advies: een duidelijk „ja“! Alleen al uit respect voor de „medezweters“ – van wie we immers ook verwachten dat ze zich (net als bij een bezoek aan een openbaar zwembad) aan de basisregels voor hygiëne houden.

Wat mag je meenemen naar de sauna – en wat niet?

Het is het beste om een grote handdoek mee te nemen om op te zitten of te liggen – en een kleinere om je af te drogen. Zorg er altijd voor dat de houten banken droog blijven. Badslippers laat je buiten, net als sieraden, horloges of brillen. Hetzelfde geldt hier voor de behoefte om te praten – er is later nog genoeg tijd om een praatje te maken.

Hoe vaak en hoe lang mag je in de sauna gaan?

Meestal bestaat een saunabezoek uit drie saunarondes, die – bij temperaturen tussen 80 en 100 graden – acht tot vijftien minuten duren. Afhankelijk van je conditie kun je ook van deze vuistregel afwijken. Maar over het algemeen geldt, vrij naar Sebastian Kneipp: alles met mate! Wat de frequentie van saunabezoeken betreft, is vooral je beschikbare tijd bepalend. Over het algemeen is er niets op tegen om zelfs elke dag af te sluiten met een saunaritueel.

Wanneer is een saunabezoek taboe?

Ga alleen naar de sauna als je gezond bent! Bij verkoudheden, infecties en dergelijke moet je in geen geval extra gaan zweten; je lichaam heeft immers al genoeg te doen.

Over het algemeen geldt: raadpleeg een arts bij onderliggende aandoeningen.

Opgieting – een must bij elk saunabezoek?

Geen must, maar zeker een leuke extra. Dit populaire ritueel verhoogt niet alleen de luchtvochtigheid – wat op zijn beurt goed is voor de luchtwegen – maar door de etherische oliën in de opgietingen kun je ook verkwikkende, ontspannende of tal van andere gewenste effecten bereiken.

Bronnen:

1) Statista, 29 september 2022: Aantal mensen in Duitsland dat in de vrije tijd (vaak of af en toe) naar de sauna of het stoombad gaat, naar leeftijd in 2022.

2) National Library of Medicine, 29 september 2022: Effect van regelmatig saunabezoek op de barrièrefunctie van de opperhuid en het vochtvasthoudend vermogen van de hoornlaag in vivo bij mensen: een gecontroleerde studie.